بزرگترین گنبد از حیص مصالح در دنیا با ارتفاع ۴۸٫۵ و قطر دهانه ۲۵٫۵ می‌باشد که در سال ۷۰۳ (ه. ق) به دستور الجایتو (سلطان محمد خدابنده) جهت انتقال پیکر حضرت علی (ع) امام اول شیعیان از نجف به سلطانیه ساخته شد. این بنا در مدت ۱۰ سال توسط ۳۰۰۰ نفر کارگر ساخته شد.

شهر_سلطانیه

گنبد آجری و زیبای سلطانیه که یکی از بزرگ ترین و مشهورترین بناهای اسلامی بر جای مانده از ۷۰۰ سال پیش است، به عنوان یکی از بناهای عظیم اسلامی، با شکوه تمام در شهر سلطانیه و در جنوب باختری ارگ سلطانیه خودنمایی می کند. بنای گنبد سلطانیه، سومین بنای بزرگ تاریخی جهان و نخستین بنای بزرگ تاریخی ایران در دوران برپایی خود بوده است. ارتفاع گنبد این بنا ۵/۴۸ متر و قطر دهانه گنبد ۵/۲۵ متر بوده و با هشت مناره که برخی از آن ها فرو ریخته اند، در شمار بی نظیر ترین بناهای تاریخی ایلخانان مغول قرار دارد. بنای گنبد سلطانیه یکی از سه اثر بر جای مانده از معماری دوران مغول و نخستین بنای نشان دهنده تحول معماری دوران سلجوقی به ایلخانی است. این بنا پس از اسلام آوردن و شیعه شدن الجایتو به دستور سلطان محمد خدابنده (الجایتو) در طول مدت ۹ سال (۷۰۴ تا ۷۱۲ هجری قمری) ساخته شده است. سلطان محمد خدابنده در دوران ولیعهدی خود در خراسان، گنبد سلطان سنجر در مرو را بارها دیده و آن را الگوی ساخت گنبد سلطانیه قرار داده بود.

گنبد سلطانیه مقبرهٔ اُلجایتو است که در ۱۳۰۲ تا ۱۳۱۲ میلادی در شهر سلطانیه (پایتخت ایلخانیان) ساخته شد و از آثار مهم معماری ایرانی[۱] و اسلامی از شیوه معماری آذری به شمار می‌رود. گنبد سلطانیه در فهرست آثار میراث جهانی به ثبت رسیده‌است.

 

751px-Gombad-e-Soltaniye

ویژگیها

 

تزیینات و نحوهٔ ساخت این مقبره در واقع نقطهٔ عطفی در معماری آن دوران بوده به این شکل که سبکی جدید را در معماری به‌وجود آورده که از معماری سلجوقی منفک شده‌است.

این بنا شامل ۸ ایوان و ۸ مناره است که کفته می‌شود از ۸ در بهشت (ابواب البر یا درهای نیکی) الگو گرفته است. شامل دو دوره تزئینات می‌باشد دور اول تزئینات آجر وکاشی بوده است که به واسطه آجر و کاشی آیاتی از قرآن کریم کتاب آسمانی مسلمانان و ذکر نام خداوند و اسامی پیامبر اسلام و امام اول شیعیان و نام پادشاه نوشته شده است اما بعد از مدتی به دلیلی نامعلوم پادشاه (سلطان محمد خدابنده) دستور پوشانیدن تزئینات کاشی با اندود گچ را می‌دهد که مانند تزئینات کاشی به واسطه نقاشی روی گچ آیاتی از قرآن کریم کتاب آسمانی مسلمانان و ذکر نام خداوند و اسامی پیامبر اسلام و امام اول شیعیان و نام پادشاه نوشته شده است.

گنبد سلطانیه شامل سه بخش اصلی ورودی، تربت‌خانه و سردابه‌است.

پادشاه الجایتو پس از نومید شدن از انتقال پیکر حضرت علی (ع) از خاک نجف و کربلا به سلطانیه انتقال داد و در ساخت قسمتی از گنبد استفاده کرد که به تربتخانه مشهور است. پادشاه وصیت کرده بود که در سردابه دفن شود. الجایتو ۲ سال بعد از اتمام ساخت گنبد در سن ۳۴ سالگی بر اثر بیماری درگذشت

سردابه محل دفن پادشاه است اما عده‌ای از مورخان اینگونه نوشته‌اند که پادشاه در محلی غیر از سردابه دفن شده.

گفته می‌شود در ساخت گنبد بزرگ شهر فلورانس از این گنبد الگوبرداری شده‌است. بنای این گنبد که بعد از گنبدهای سانتاماریا دلفیوره و ایاصوفیه سومین گنبد بزرگ دنیاست.

 

نظرات
نام و نام خانوادگی  
آدرس ایمیل  
آدرس سایت